Ja, wat dochst ast in wykeinferbliuw oan ‘e mar hast en sitst sûnder lêzerij? Dan probearrest in biblioteek te finen op de kemping. In skoansuster wol dy earst noch twa boeken meijaan dy’st har sels jûn hast ‘foar yn ‘e karavan’ en dêrst earliksein de ynhâld net mear fan witst, mar lokkich sjochst dan in knalread boek fûnkeljen op in bysettafeltsje: ‘zomerhuis aan zee’.
Nei alle heisa om it boek hinne (‘keapet de lêzer de nijste Kluun of de nijste Koch?’) is de hite hei der ôf en doar ik it no wol te lêzen. De boekútlienster warskôget noch even dat ik earst even troch it begjin hinne moat, mar dán….’

Dokterspraktyk
Tusken it fervjen troch en nachts en moarns betiid stoart ik my op it boek, mei de titel dy’t miende ik moai by myn eigen sitewaasje op dat stuit paste. Dat blykt krekt even oars te wêzen. Apart genôch hoech ik my hielendal net troch it begjin hinne te wrakseljen. Krekt oarsom: hoe’t de praktyk fan dokter Schlosser der útsjocht, yntrigearret my utermate. Troch bygelyks elke pasjint 20 minuten de tiid te jaan, tinke pasjinten dat se mear oandacht fan harren dokter krije. Dat is mar skyn. De ferliking mei jins eigen húsdokter dringt him al hiel gau op: soe dy jin wol oprjocht ûndersykje en earlik advisearje? Nijsgjirrich!

Oantaast
apellearret oan de sterke ynstinkten, de basiswearden fan de biology: in heit soarget foar syn gesin en wol net dat syn bern wat oerkomt. No is dat gefoel der by in mem ek, om myn part like sterk, mar yn dit boek draait it om de heitegefoelens foar syn dochters oer. In heit dy’t it der dreech mei hat dat benammen syn âldste dochter feroaret yn in jonge frou.
Undanks dat de haadpersoan út it boek, in húsdokter, sels in moaie frou hat, is er net fiis fan in aventoerke mei de echtgenoate fan ien fan syn pasjinten. De pasjint dy’t er letter willemoeds fermoardet troch in stikje weefsel, sabeare om opstjoerd te wurden foar nijer ûndersyk, sà grouwelich út te snijen, dat der trefsekere útsaaiings troch ûntstean. Dy pasjint moat net stjerre omdat er de frou foar him allinne ha wol, nee der spilet hiel wat oars. De dokter mient dat de man syn dochter oantaast hat. Mar is dat wol sa? Lês it sels en lit dy meisûgje yn it ferhaal.

Heftich
Miskien haw ik wat tefolle ferhalen fan húsdokters lêzen dy’t in te drokke praktyk ha, noait frij ha en omrekkenen yn ‘e oere op it minumlean sitte, om yn de realiteitswearde fan it boek mei te gean. Hoe kin sa’n dokter, twa kear nei Amearika mei syn gesin as er sa’n rêstige praktyk hat? In praktyk dy’t hast leechstreamt neidat er him hufteriger begjint te hâlden en dragen?
Ek in wylde achterfolgingssêne achter in kempinghâlder oan, kin ik net folgje. Wa lit in oar no yn syn auto ride om in James Bondsêne nei te spyljen mei gefaar foar eigen en oarmans libben? Wêrom lês ik neat oer dat de auto letter yn Nederlân nei in garaazje brocht wurde moat, omdat de koplampe aardich wat skea oprûn hat en de bestjoerder fan de auto in mooglik deadlik slachtoffer op syn gewisse hat? Sokke losse eintsjes hâld ik net fan. Ta de ein ha ferwachte ik dat lyk noch út ‘e kast en dat kaam mar net.
Nettsjinsteande dizze nuvere frijheden, haw ik my wol mei it boek fermakke; ik bin gek op etyske tema’s. Ast dit boek lêzen hast sjochst oars nei dokters en oars nei famkes fan 13.

(Oantúchadvys: ja keapje, fanwege it prachtich stilearre omslach: heftich!)

Simmerhûs oan see – Herman Koch is a post from Freule fan Mantgum.

In tegel is net samar in tegel, mar hat in ymprint fan in rûntsje, in blom, in moazayk, of foarmet mei oare tegels, stikjes keramyk en stiennen in hiel patroan. In plein is ek net samar wat, mar serieus betegele of krekt hiel boartlik fluorre. Mei of sûnder beammen, bankjes en boarterstastellen, ferheginkjes, of oare ynfolling. Wat ik my ôffrege is wannear’t dy moaie tegels der dellein Binne. As it simmers hiel waarm is en it swit dy by alles delrint hast der dochs gjin nocht oan om hiele patroanen te foarmjen yn it hite sân? Dan klapst dy tegels der dochs gau-gau yn wêr’t se lizze moatte? Dêrom krekt fyn ik it sa bysûnder dat der sa’n soarch oan bestege is troch de hiele stêd hinne.

Parc Guëll
Sa’n moaie yndrukwekkende yntegraasje fan natuer en kultuer. De graffity fynst hjir ynkerve yn de kaktussen. It hûs fan Gaudi, de skepper fan de tún mei de gebouwen en de banken mei de kleurde stientsjes, de bôgen en neam mar op, is te besjen. Fansels wolst dat besjen, probearje te trochgrûnjen hoe’t er sa ‘beflein’wie, sa ‘begeistere’fan syn passy om moaie dingen te meitsjen. It praat giet dat der oer syn priveelibben hast neat bekend is. It moaie is, dat wat er makke hat eins genôch seit.

Bûtendoar
In stêd ûndergean, is bûten wêze, omtoarkje, doarmje, ûntdekke, mei de metro en te gean. In stik stokbôle iepenbrekke en der wat tusken triuwe, fleske drinken derby. Mei fruit dat kocht is op in grutte oerkape merk: rûnom wei, hearlik tamakke.

Ramblas
Dizze 2 km lange strjitte wurdt sa’n bytsje de húskeamer fan Barcelona neamd. It klopjend hert. Dêr wurdt flaneard, hannel dien, swit, lake, raasd, demonstreard en tsja wat net?

Museumwinkels
Oer de musea dy’t wy besjoen ha, kin’k koart wêze: gewoan sels besjen, of op ynternet opsykje. Wat my opfalt is dat der in soad omtinken is foar bern ‘Picasso foar children’. Minsken nimme harren (lytse) bern ek gewoan mei it museum yn.
Gjin beskriuwings en och en wee’s en oh’s en ah’s fan de musea. Wat oerbliuwt binne de museumwinkels: aiii. Ik moat bekenne dat ik bytiden earder de museumwinkel ynstrûsde as it museum sels. De fraach dringt him op: ‘As der in kaart fan is, of in ôfbylding fan in keunstwurk of it is ferwurke op of yn in produkt, wurdt dy keunst dan ferkwânsele, of is it krekt oarsom krekt in earbetoan? Hoe fier giest mei de leguaan yn it Parc Guëll: as fotografy musthave, as kaaihinger, fan sûkelade neimakke, fan keramyk of troch klandestine Made in taiwan ferkeap bûten it park?
Persoanlik wie’k teloarsteld dat it sûkelademuseum gjin kaarten en posters ferkocht fan ôfbyldings dy’t yn it museum te sjen wiene. Mar bliid ferrast doe’t it tagongskaartsje in reep sûkelade blykte te wêzen…

Iten en drinken
Omdatst it gloarwetter út ‘e kraan net drinke kinst, bist twongen om it wetter thús te sieden en ôfkuolje te litten, of flessen wetter te keapjen. Yn it stedssintrum tilt it op fan de jûnswinkels mei koekjebrot, fretterij, wetter en drank. Gelokkich ek bakkerijkes mei de meast fernimstige blêddaaikréaasjes.

Wyn
In kalde wyn, kinst noch net sûnder jas. Der is wat aparts mei de wyn, hy nimt stof mei. De parkearde auto’s ha in laachje stof. Nei in pear dagen sjogge myn suède learzen der ek sa út.

De rook
Foaral op krúspunten stiigt soms in putlucht op. Hoe giet soks as de temperatoer omheech giet? Hoe rukt it hjir? Soms nei bôle, soms stjonkt it nei útlitgassen. In pear kear sjogge wy Aziatyske toeristen mei mûlkapkes foar. Dan mar gau in tapsrestaurant ynrinne en alle hearlikheden bestrune en úteinlik ek allegear priuwe en der oer nei hûs skriuwe…

Barcelona is a post from Freule fan Mantgum.

Kinst dy tidens it ûndergean fan in ‘kjeldweach’wat moaiers foarstelle as mei in boek mei sa’n titel ûnder de tekkens te krûpen? Miskien wurdst krekt nòch wol kâlder; fìelst de ûnhuere spanning dy’t dit boek yn him hat.
Wat hat plysjeman Harry diskear wer ûnder hannen? Nee, ik fertel alhiel neat oer de ynhâld.
Wat ik wol kwyt wol is dit: alles wat der yn it boek bart hat in funksje. Wat minsken sizze, wat der om dizze ynspekteur hinne bart. Sels de renovaasje yn syn hûs (skimmel op ‘e muorren), bringt him ta de kearn fan de saak: nammentlik dat farsk bloed yn ûnbehannele hout lûkt en altyd spoaren achterlit…
Haw der gjin swak momint yn ûntdekke kind.
(Oantúch-advys: ja keapje mar gau, want yn ‘e byb sil dizze grif útliend wêze: fiif stjerren)

Yslike snieman is a post from Freule fan Mantgum.

muzyk
Wat waard Mantgum juster traktearre op in bysûndere foarstelling fan Tryater. In famyljefoarstelling mei muzyk fan net ien minder as Piter Wilkens. Dat hie as bykommend foardiel dat hy nei ôfrin fan de foarstelling noch moai de stimming der yn hâlde koe op ‘e Clincke, it bargedielte fan doarpshûs De Wjukken. Tagelyk lûkt in muzykfoarstelling in oar publyk as it trochsneed teaterpublyk, meist oannimme. Foar alle partijen in goed ding.

talint
Wat in ferrassing om in origineel skreaun stik foarset te krijen. Noch nea sa’n goed-timed skiep op ‘e planken sjoen. De bewende kwaliteit fan de Tryater spilers kaam hjir goed út ‘e ferve. En: wat fan-tas-tysk- dat aktrise Laila ‘even’ Frysk leard hat foar dizze foarstelling en sa tinteljend spilet. Wat in ferademing dat der sok entûsjast jong talint it poadium opspringt en dan doel ik op ‘Keimpe’. Sa’n natuerlike wize fan spyljen; wat in ûntdekking.

foarm
Sa’n boartlik dekor, sokke moaie lûden op tekenfilmachtige wize. Prachtich spannende spesjale effekten (it mmmmmes). Sa’n oanpak sil foaral de jongere besikers geweldich oansprekke. Ek it brûken fan in lekker fiis wurd as ‘dikke skyt’, falt der wol yn, want hearst yn de seal op sokke stuiten foaral de bern bot gnizen. It dekôr die my tinken oan in âlderwetsk filtboerd, dêr’st dingen maklik op plakke en wer ôfhelje kinst. It ferhaal kin hieltyd wer wat oars wurde. Hiel moai betocht.

boppetiteling
Fan tefoarren hie’k der argewaasje fan dat der ‘boppetiteling’wêze soe by de foarstelling fan Tryater, soe dat noadich wêze yn Mantgum, yn Littenseradiel mei twa iepenloftspullen binnen de gemeentegrinzen en foardrachtfestivallen? Gjin Frysker gemeente as Littenseradiel, wêrom hjir no krekt dy boppetiteling? Mar ik fyn it achternei besjoen net iens sa gek. Ik siet der oer yn dat elk nei de tekst sjen soe, yn plak fan nei it spyljen, de mimyk, de yntonaasje, hâlding, sfear…
Mar gelokkich wie it net steurend; ast it net sjen woest, waardst net ‘twongen’om der nei te sjen. It plak dêr’t de tekst projektearre waard, siet heech genôch. Om linich om te gean mei twataligens fyn ik dit dan in bettere oplossing as wat yn in eardere famyljefoarstelling fan Tryater dien waard: in mjuks fan Hollânsk en Frysk. Tryater sil hjir sels yntern ek wol genôch op omstind ha. As ik it ôfmjit tsjin de grutte publike belangstelling (sa’n 140 minsken) is it in sukses.

(Advys: net stinne, hinne sjoch foar kaarten en spylplakken op www.tryater.nl

De kânselier yn Mantgum is a post from Freule fan Mantgum.

Opnij lêze
In boek út 2006 (18e pr.) dat ik foar de twadde kear lêzen haw, omdat ik it ien fan de bêste thrillers fyn dy’t troch Nederlânske froulike thrillerauteurs skreaun binne. It tema docht der eins net safolle ta, de wize werop’t it skreaun is namste mear. Dan hinderet it neat dat de technyk fan it mobyltsje yntusken in wrâldlingte feroare is, as it gefoel en de spanning mar rekke binne.
It boek komt net ûnder klysjeebylden út: lykas dat manlju harren leafde earder troch in ferbouwing (ik doch it foar dy!) ta útdrukking bringe as troch praten. Oarsom ek dat froulju net sûnder oandacht en komplimintsjes kinne en dêrtroch folle better funksjonearje.

Ôfglydzje
It boek sit gewoan hiel knap yninoar. De tinkbylden fan de froulike haadpersoan, Simone, dy’t lang om let foar harsels kiest, blike achterhelle te wurden troch de neakene feiten; dêr’t it ferhaal hiel oars fan yn inoar blykt te stekken.
Hoe is dat gefoel om ôfperst te wurden, of hoe is dat om bemind te wurden troch in oarenien as dyn partner dêr’st mei troud bist? Wat docht spanning mei dy; hoe pakst ferlechjes oan. Hoe glidest stadich ôf fan aventoerke nei ûntrou. Wat krijst ast hiele dagen klearstean moatst foar in bouploech en net oan dysels takomst. Hoe kinst it goedkrije om de bern ôf te keapjen mei it iene kado nei it oare?

Foar it lapke
Moatst der as lêzer oer kinne datst folslein op ‘e ferkearde foet set wurdst. Wurdst meifierd nei in Frânske nor, ôfwiksele mei de ûntwikkeling fan it hinne en wer smiten wurden fan de haadpersoan tusken wat sa heart en it bûten de stringen doarre te stappen. Foar lekkerbekken is der ek fan alles te genietsjen, want Simone moat omstean leare: fan siede út pakjes, giet se werom nei de ûnbedoarne rauwe keuken à la Francais.

Amour
Har leafdeslibben hat dêr ek wol wat fan; fan it foarprogrammearde foarsisber kabbeljend ien kear yn ‘e wike stramyn, fan hûndert yn in doaske, nei seks yn alle toanaarden, bûtenwênst. Kin Simone dat oan? De spanning wurdt moai opfierd, it falt net ta om it boek del te lizzen.
(Oantúchadvys: In moai kadootsje foar lju dy’t yn in ferbouwing sitte.)

ûndogensk ôfspraakje is a post from Freule fan Mantgum.

Komselden dat ik sa’n yntigrearjend boek lêzen ha, dêr’t hieltyd sa’n berop op myn gewisse dien wurdt. Sûnder de clou weijaan te wollen, binne it yn dit boek no net de manlju dy’t de straf dy’t harren bern ûndergean moatte, ûntrinne wolle, mar it binne krekt de froulju, of krekter sein: de memmen. De memmen dy’t net wolle dat de karrière fan manleaf deroan giet, of dat it libben fan de soan nei de barbysjes giet.
It boek is as in bekentenis skreaun, mar bytiden wurde der persoanlike details, byg. oer sykteferskynsels mei opset sin net opneamd, omdat soks te privee wêze soe. En dan wurdst as lêzer krekt nammertse benijder wat der dan eins krekt oan ’e hân is.
Hoe hjit dy ôfwiking dêr’t de iene heit en mooglik syn soan ek, fan te lijen hat?
Hoewols’t as lêzer yn it begjin de yndruk hast dat man A, hiel mâl is mei syn frou; komst der linkendewei achter dat syn frou dan wol gek op him is, mar likegoed ‘út beskerming?’ allegear saken achterhâld: kompromittearjende filmpes op YouTube, in ferswijde fruchtwetterpunksje en soks.
Miskien omdat it yn Nederlân spilet – de krekte lokaasje wurdt net neamd, al ride der wol trams, dat it moat ien fan de grutte stêden wêze – en de beide húshâldings oan ‘e bûtekant sûnder wryt of slyt lykje te wezen, komt de klap nammerste hurder oan en fielst mei de belutsen persoanen mei. Terjochte? Lês it sels.
(Oantúchadvys: ja dit is wol sa’n boek om te hawwen en dêrnei noch hiel faak wer út te lienen en der dan oer te praten. Ek oanrieder foar rjochtestudinten)
el wat je interesseert

is a post from Freule fan Mantgum.

Komselden dat ik sa’n yntigrearjend boek lêzen ha, dêr’t hieltyd sa’n berop op myn gewisse dien wurdt. Sûnder de clou weijaan te wollen, binne it yn dit boek no net de manlju dy’t de straf dy’t harren bern ûndergean moatte, ûntrinne wolle, mar it binne krekt de froulju, of krekter sein: de memmen. De memmen dy’t net wolle dat de karrière fan manleaf deroan giet, of dat it libben fan de soan nei de barbysjes giet.
It boek is as in bekentenis skreaun, mar bytiden wurde der persoanlike details, byg. oer sykteferskynsels mei opset sin net opneamd, omdat soks te privee wêze soe. En dan wurdst as lêzer krekt nammertse benijder wat der dan eins krekt oan ’e hân is.
Hoe hjit dy ôfwiking dêr’t de iene heit en mooglik syn soan ek, fan te lijen hat?
Hoewols’t as lêzer yn it begjin de yndruk hast dat man A, hiel mâl is mei syn frou; komst der linkendewei achter dat syn frou dan wol gek op him is, mar likegoed ‘út beskerming?’ allegear saken achterhâld: kompromittearjende filmpes op YouTube, in ferswijde fruchtwetterpunksje en soks.
Miskien omdat it yn Nederlân spilet – de krekte lokaasje wurdt net neamd, al ride der wol trams, dat it moat ien fan de grutte stêden wêze – en de beide húshâldings oan ‘e bûtekant sûnder wryt of slyt lykje te wezen, komt de klap nammerste hurder oan en fielst mei de belutsen persoanen mei. Terjochte? Lês it sels.
(Oantúchadvys: ja dit is wol sa’n boek om te hawwen en dêrnei noch hiel faak wer út te lienen en der dan oer te praten. Ek oanrieder foar rjochtestudinten)
el wat je interesseert

is a post from Freule fan Mantgum.

is a post from Freule fan Mantgum.

is a post from Freule fan Mantgum.

In feestje, of nee: ien grut feest. Tagelyk ek sentimental journey, want wy kamen by myn bertehûs del, 
mar yn Ljouwert ek by twa huzen dêr’t ik wenne haw en by myn nije wurk. Muzyk yn it doarphûs op ‘e Geast, minsken oan ‘e kant fan ‘e dyk, hearlike sûpe yn Gytsjerk, dropkes, spekjes, lekker fris wetter om de fleskes mei te foljen, neam mar op.

De ûntfangst yn De Harmonie wie fantastysk en… ik haw myn felbegearde krúske: mission accomplished. Tagelyk ek in bytsje mankelyk, no’t it oer is. Justerjûn tocht ik noch: ien kear en NOAIT 
wer, mar hjoed, nei sa’n geweldige rindei, draait it al in bytsje by, dat wa wit!

Dei 5 Dokkum – Ljouwert is a post from Freule fan Mantgum.